چرا پوست خشک مي شود؟

محتواي آب موجود در پوست زنده ( اپيدرم و درم ) تقريبا 80 درصد است. لايه ي خارجي تر پوست، يعني لايه ي کراتينوز ( شاخي ) از سلول هاي مرده اي تشکيل شده که محتواي آب کمتري در حدود 30 – 10 درصد دارد.

تصوير بالا سه لايه ي تشکيل دهنده ي پوست را نشان مي دهد (روي آن کليک کنيد) که به ترتيب از خارج پوست به داخل شامل:

1- اپيدرم (EPIDERMIS) که خارجي ترين لايه ي پوست است.

2- درم(DERMIS) که لايه ي مياني پوست است.

3- هيپودرم يا آندودرم(HYPODERMIS) که داخلي ترين لايه هي پوست است.

در صورتي که محتواي آب موجود در پوست طبيعي باشد، پوست نرم، صاف، قابل ارتجاع و درخشان است. در حالت طبيعي يک حرکت مداوم آب از لايه هاي عمقي پوست به طرف لايه هاي سطحي وجود دارد و در نهايت اين آب از سطح پوست تبخير مي شود.

هنگامي که پوست به عللي اعم از عوامل داخلي يا خارجي نتواند اين ميزان آب را حفظ کند، پوستي خشک ايجاد مي شود.

عوامل خارجي مسبب خشکي پوست

از عوامل خارجي که سبب خشکي پوست مي شوند، مي توان مواجهه با آب و هوا يا باد گرم را نام برد.

از طرف ديگر شستن زياد از حد پوست سبب از بين رفتن لايه هاي چربي محافظ پوست شده و پوست را خشک مي کند.

مواجهه ي پوست با بعضي از مواد نيز از دسته عوامل خارجي محسوب مي شود. مشاغلي که در تماس مداوم با مواد شوينده و پاک کننده هستند، مانند جراحان و تکنسين هاي آزمايشگاه نيز، فرد را مستعد پوست خشک مي سازند.

همچنين درمان هايي که براي آکنه(جوش) و روي سطح پوست انجام مي شود، اگر به صورت بي رويه و بيش از حد اعمال گردد، مي تواند پوست خشک ايجاد نمايد.

عوامل داخلي مسبب خشکي پوست

عامل داخلي مربوط به توانايي پوست در نگهداري رطوبت است.

يک عامل مهم، بالا رفتن سن است که سبب کم شدن توانايي پوست در حفظ رطوبت مي شود. همچنين بعضي از بيماري ها مانند درماتيت آتوپيک (يا اگزماي سرشتي که يک بيماري شايع خارش‌دار، مزمن و عود کننده ي پوستي است که در نوزادان و کودکان شايع تر است) از ميزان اين توانايي مي کاهد.

رژيم هاي سخت، سوء تغذيه و کمبود مواد غذايي نيز مي تواند سبب به هم ريختگي اين سد حفاظتي شود. پوست خشک، ظاهري خشن و مات دارد و گاهي پوسته هاي ريزي روي آن ديده مي شود.

همچنين خطوط پوست در اين موارد واضح تر به نظر مي رسد. ممکن است خشکي پوست به حدي باشد که سبب ايجاد خارش شود که خود اين امر، پوست را مستعد عفونت هاي باکتريايي و قارچي مي کند. هنگامي که خشکي پوست به حد بالايي برسد، اصطلاحا به آن XERPSIS گفته مي شود.

علي رغم تبليغاتي که مي شود هرگز ثابت نشده که مرطوب کردن پوست، باعث برگرداندن و برعکس کردن روند پيري پوست و تاثير نور آفتاب شود، ولي مي توان منافع زير را از مرطوب کننده ها انتظار داشت.

اثرات مرطوب کننده ها بر پوست

1- جلوگيري از آسيب پوست در اثر خشکي

2- محافظت از پوست به دليل ايجاد لايه ي نازکي از چربي بر روي آن

3- بهبود بخشي ظاهر پوست که پوست را نرم تر و صاف تر نشان مي دهد.

به هر حال کار عمده ي مرطوب کننده ها، حفاظت از رطوبت پوست و دفاع در برابر آسيب هاي محيطي است.

معمولا همه ي افراد نياز به استفاده از مرطوب کننده ندارند و افرادي که پوست شان چرب است به مصرف مرطوب کننده احتياجي پيدا نمي کنند. هر چند اين افراد هم در مواجهه با هواي گرم و خشک ، باد يا هواي سرد ممکن است نياز به استفاده از مرطوب کننده ها پيدا کنند.

محافظ هاي طبيعي که سبب جلوگيري از خشکي پوست مي شوند:

1- لايه ي چربي روي پوست:

اين لايه ي چربي نازک ميزان تبخير آب را کاهش مي دهد.

2- عامل مرطوب کننده طبيعي يا NMF ((NATURAL MOISTURIZING FACTOR:

اين عامل ترکيبي از چند ماده ي ساخته شده توسط پوست است و حدود 25 – 20درصد لايه ي کراتينوز(لايه ي سطحي و خارجي تر پوست) را تشکيل مي دهد. اين عامل سبب باقي ماندن محتواي آب در لايه ي کراتينوز مي گردد.

مواد متشکله NMF :

1- اوره

2- اسيد لاکتيک

3- اسيد گليکوليک

4- فسفوليپيدها

5- اسيد مالئيک

6- اسید پيرويک

7- نمک هاي اسيد کربو کسيليک پيروليدون