تبخال چيست؟

تبخال ناشى از ويروس "هرپس سيمپلكس"(Herpes Simplex Virus) يا ويروس تبخال ساده است و عارضه اى واگيردار است.

احتمالاً بسيارى از شما تجربه ي زدن تبخال را داشته ايد: گوشه لبتان شروع به مورمور كردن مى كند و يك نقطه كوچك و سفت كه نمى توانيد آن را ببينيد، روى لبتان ظاهر مى شود.

پس از يكى دو روز تاول هاى قرمزرنگى روى لبتان به وجود مى‌آيد، اين همان تبخال معروف است كه احتمالاً موقع خواب پديدار شده است و راهى براى پنهان كردن يا برطرف كردن سريع آن وجود ندارد.

تبخال كاملاً با " آفت" - كه بعضى افراد آن را با تبخال اشتباه مي‌کنند - متفاوت است. آفت ها معمولاً مسرى نيستند و زخم هايى هستند كه بر روى بافت‌هاى نرم درون دهان به وجود مى آيند، جايى كه تبخال نمى‌زند.
تبخال بيمارى شايعى است، اگرچه نمى‌توان تبخال را معالجه كرد يا به كلى از آن پيشگيرى كرد، اما راه هايى وجود دارد كه مى تواند توالى بروز آن را كاهش دهد يا مدت بروز آن را محدود كند.

علائم و نشانه هاى تبخال

علائم و نشانه هاى تبخال اين موارد هستند:

تاول هاى كوچك و دردناك پُر از مايع كه روى منطقه برجسته، قرمز و دردناك پوستتان قرار دارند.

درد يا مورمور شدن كه اغلب يكى دو روز پيش از ظهور تاول‌ها احساس مي شود.

معمولاً 7 تا 10 روز طول مى‌كشد تا تبخال برطرف شود. تبخال معمولاً روى لب‌ها ظاهر مى شود. اما گاهى روى سوراخ هاى بينى، چانه يا انگشتان دست هم ديده مى‌شود. گرچه غير معمول است، اما ممكن است تبخال در داخل دهان هم بروز كند(اما تنها بر روى لثه ها يا كام سخت كه در سقف قرار دارد).

اگر زخمى روى بافت هاى نرم درون دهانتان ظاهر شود ممكن است آفت باشد، ولى مطمئناً تبخال نيست.

علائم تبخال ممكن است حداكثر تا 20 روز پس از قرار گرفتن در معرض ويروس ظاهر نشود و معمولاً 7 تا 10 روز طول مى‌كشد. تاول ها شكل مى‌گيرند، مى‌تركند و ترشح مى‌كنند. سپس كبره زردرنگى تشكيل مى شود و نهايتاً با ريختن آن، پوست صورتى رنگى در زير ظاهر مى‌شود و تبخال بدون گذاشتن جا بهبود مى يابد.

علل تبخال

گونه هاى معينى از ويروس هرپس باعث تبخال مى‌شود.

ويروس "هرپس سيمپلكس نوع ?" (HSV1) معمولاً در صورت، تبخال ايجاد مى‌كند. ويروس "هرپس سيمپلكس نوع ?" (HSV2) مسئول ايجاد تبخال هاى تناسلى است. با اين حال هر دو نوع ويروس مى توانند هم در ناحيه صورت و هم در دستگاه تناسلى تبخال ايجاد كنند.

زماني تبخال به شما سرايت مى‌كند كه با شخصى كه داراى ضايعه فعال است تماس بگيريد. استفاده مشترك از ظروف غذا، تيغ و حوله مى تواند باعث سرايت عفونت شود.

هنگامى كه يك بار به تبخال مبتلا مى‌شويد، ويروس در سلول‌هاى عصبى پوست‌تان نهفته باقى مى‌ماند و ممكن است دوباره به صورت عفونتى فعال در همان محل اول يا نزديك به آن ظاهر شود. در اين صورت ممكن است در محل قبلى، احساس خارش يا برآمدگى كنيد.

تب، قاعدگى، استرس و قرار گرفتن در معرض نور خورشيد ممكن است باعث عود تبخال شود.

چه وقت بايد به پزشك مراجعه كرد؟

تبخال‌ها عموماً بدون درمان بهبود مى‌يابند. اما در موارد زير بايد به پزشك مراجعه كنيد:

- دچار بيمارى ديگرى هستيد كه باعث اختلال دستگاه ايمنى شما شده است.

- تبخال هايى داريد كه پس از يك تا دو هفته به خودى خود بهبود نمى‌يابند.

- علائم بيمارى شديد است.

- عودهاى مكرر تبخال در شما رخ مى‌دهد.

عوارض تبخال

تبخال مسرى است. ويروس تبخال مى‌تواند از طريق پوست، از شخصى به شخص ديگر منتقل شود.

ويروس "هرپس سيمپلكس" مى تواند حتى زمانى كه تاول‌ها ظاهر نشده‌اند مسرى باشد، اما بيشترين خطر انتقال عفونت زمانى است كه تاول ها ظاهر مى‌شوند تا زمانى كه آنها كاملاً خشك مى‌شوند و كبره مى‌بندند.

اگر به تبخال مبتلا هستيد، از تماس با نوزادان، افراد مبتلا به اگزما (التهاب پوستى ناشى از آلرژى) يا افراد دچار اختلال دستگاه ايمنى مثل مبتلايان به سرطان، ايدز يا گيرنده پيوند عضو خوددارى كنيد.

عفونت تبخالى چشم كه باعث ايجاد جوشگاه بر روى قرنيه مى شود، يكى از علل مهم كورى است. اين عارضه نياز به درمان فورى پزشكى دارد.

درمان

تبخال عموماً بدون نياز به درمان پس از 7 تا 10 روز برطرف مى‌شود. اگر به حملات مكرر تبخالى دچار مى‌شويد، پزشكتان ممكن است داروهاى ضد ويروسى برايتان تجويز كند.

استفاده از دارو مى تواند طول دوره ابتلا به تبخال را كوتاه كند و درد شما را كاهش دهد.

پيشگيرى

براى اينكه از ابتلا به  تبخال پيشگيرى كنيد و يا نگذاريد تبخال به ساير نقاط بدنتان يا افراد ديگر منتقل شود، به توصيه هاى زير عمل كنيد:

*از بوسيدن يا تماس پوستى با افراد مبتلا به تبخال، در زمانى كه تاول روى پوست آنها وجود دارد خوددارى كنيد. ويروس مى تواند تا هنگامى كه ترشحات مرطوب در تاول وجود دارند، انتقال يابد.

* از وسائل مشترك استفاده نكنيد. وسائل غذاخورى، حوله ها و ساير چيزهاى شبيه به آنها مى تواند در صورت وجود تاول ها، باعث انتقال بيمارى شود.

*دست هايتان را تميز نگه داريد: اگر مبتلا به تبخال هستيد، قبل از لمس كردن افراد ديگر، دست هايتان را بشوييد.

*مراقب لمس كردن ساير نقاط بدنتان باشيد، به خصوص چشم ها و دستگاه تناسلى، به گسترش عفونت حساسند.

*از عوامل تحريك كننده بپرهيزيد. از جمله وضعيت هايى كه ظهور تبخال را تحريك مى كنند، قرار گرفتن بيش از حد در معرض نور خورشيد است.

*از كرم هاى ضدآفتاب استفاده كنيد. كرم ضدآفتاب را پيش از قرار گرفتن طولانى مدت زير آفتاب، چه در تابستان و چه در زمستان، روى لب ها و صورتتان بماليد تا از ظهور تبخال پيشگيرى کنيد.

مراقبت شخصى

تبخال معمولاً بدون درمان ناپديد مى‌شود. در طول مدتى كه تبخال وجود دارد، با رعايت نكات زير مى توانيد از ناراحتى رهايى يابيد:

استفاده از كرم ها: كرم هاى معمولى كه بدون نسخه پزشك به فروش مى رسند ممكن است راحتى شما را فراهم كنند، اما انتظار نداشته باشيد كه بهبودى را تسريع كنند.

استفاده از مسكن ها: از جمله آسپيرين، استامينوفن و ايبوپروفن براى تخفيف درد. به كودكان هيچ گاه آسپيرين ندهيد. آسپيرين مى تواند يك عارضه نادر و بالقوه كشنده را به نام نشانگان "راى" در كودك ايجاد كند.

استفاده از گرما يا سرما

اجازه بهبود به ضايعه بدهيد: از فشار دادن، كندن يا سوراخ كردن تاول‌ها بپرهيزيد.